در حال بارگزاری

صدا – بخش ۱ – تعاریف اولیه در صدا

در بخش های مختلف می خواهیم در باره صدا توضیحاتی را ارایه دهیم . اولین نکته برای حرفه ای کار کردن در این بخش ، آشنایی با مفاهیم اولیه می باشد .

صدا

صدا نتيجه ارتعاش يک جسم است و در محيط مادي ( آب و هوا ) بصورت موج انتشار مي يابد . گوش انسان صدا را توسط فعل و انفعالات فيزيولوژيکي درک مي کند و حنجره انسان با ارتعاشات تارهای صوتی اقدام به تولید انواع صدا ها می کند .

 

بسامد صدا

تعداد حرکات نوساني در مدت زمان معين را بسامد مي گويند . زمان اندازه گيري نوسان ها ثانيه مي باشد و با واحد هرتز مشخص مي شود . هرقدر بسامد صدا تندتر باشد يعني حرکت ارتعاشي تندتر باشد ، صداي حاصل زيرتر و هرقدر بسامد صدا کندتر باشد ، صداي حاصل بم تر خواهد بود . در واقع در سیستم های صوتی صدا های تیوتر ها که ریز می باشد دارای بسامد بیشتری می باشد و معمولا صداهایی که در سالن های بزرگ دچار افت کیفیت می شوند صداهای ریز هستند زیرا هر چه صدا ریز تر باشد یعنی سرعت آن بیشتر است و هرچه سرعت در موج بیشتر باشد طول حرکت آن کمتر است اما صدای ووفر ها دچار افت کمتری در سالن های بزرگ می شوند و تعداد کمتری ریپیتر برای آنها نیاز است .

 

***گوش انسان تنها قادر به شنيدن صداها در بازه بسامدي بين ۲۰ هرتز تا ۲۰ کيلو هرتز است***

 

دايناميک صدا

احساس بلندي و کوتاهي صدا مربوط به انرژي حمل شده با امواج صوتي است و بر حسب واحد دسيبل مي باشد که عبارت است از ده برابر لاگ نسبت شدت صداي مورد نظر به شدت يک سطح مقايسه اي ؛ و بطور قراردادي صدايي است که داراي ۲۰۰۰۰ ميکروبار فشار بوده و بعنوان آستانه شنوايي در انسان در نظر گرفته مي شود . فرکانس شنوايي انسان بين ۲۰۰۰۰ – ۲۰ سيکل در ثانيه انجام مي شود و داراي شدتي برابر ۶۰ – ۳۰ دسيبل است . بين شدت صوت و بلندي صوت تفاوت وجود دارد . شدت صوت يک کميت فيزيکي است اما بلندي صوت يک خاصيت فيزيولوژيکي است که علاوه بر شدت صوت ، به گوش انسان نيز بستگي دارد .

 

دسی‌بل، (به انگلیسی: Decibel)، یک واحد لگاریتمی برای بیان نسبت یک کمیت فیزیکی (معمولاً توان یا شدت) به یک مقدار مرجع مشخص است. مقدار دسی‌بل یک کمیت، ۱۰ برابر لگاریتم در پایه ۱۰ نسبت مقدار واقعی آن به مقدار مرجع است.[۱] از آنجا که دسی‌بل نسبت دو کمیت فیزیکی با یکای یکسان است، بی‌بعد است. یک دسی‌بل، یک دهم یک بِل است ولی بِل به ندرت مورد استفاده قرار می‌گیرد و معمولاً از دسی‌بل استفاده می‌شود.

به دلیل لگاریتمی بودن صدا و فشار صدا و شدت آن شما نمی توانید توقع داشته باشید با دو برابر کردن صدا در دستگاه های پخش صدا نیز دو برابر شود.

دسی‌بل معمولاً به عنوان یکای تراز فشار صدا شناخته می‌شود، ولی علاوه بر تراز صدا، دسی‌بل در بسیاری از اندازه‌گیری‌های علمی و مهندسی از جمله در زمینه‌های آکوستیک، الکترونیک و کنترل مورد استفاده قرار می‌گیرد. در الکترونیک، بهرهٔ تقویت‌کننده‌ها، افت سیگنال‌ها و نسبت سیگنال به نویز معمولاً برحسب دسی‌بل بیان می‌شوند.

 

 

۱۳۰ دسی بل: آستانه درد

۱۲۰ دسی بل: آستانه ناراحتی

۱۱۰ دسی بل: موسیقی راک، فریاد کودکان

۱۰۰ دسی بل: مترو

۹۰ دسی بل: ماشین آلات کارخانه در فاصله یک متری

۸۰ دسی بل: خیابان شلوغ، ساعت زنگ هشدار

۷۰ دسی بل: ترافیک شلوغ، آهنگ زنگ تلفن

۶۰ دسی بل: گفتگوی معمولی در فاصله یک متری

۵۰ دسی بل: دفتر ساکت و آرام،

۴۰ دسی بل: منطقه آرام مسکونی، پارک

۳۰ دسی بل: زمزمه آرام در یک متری، کتابخانه

۲۰ دسی بل: تیک تاک ساعت

۱۰ دسی بل: نفس کشیدن[۲]

 

صداي ناهنجار

 

بطور کلي به صداهاي ناخواسته يا آزاردهنده که به هر دليلي بر فعاليت هاي روزانه ما اثر منفي بگذارد نوفه مي گويند .
صدا زماني ناخواسته تلقي مي گردد که :
۱/صحبت کردن و برقراري ارتباط ميان افراد را تحت تاثير قرار دهد .
۲/در فرايند هاي فکر کردن و تمرکز فکري اختلال ايجاد کند .
۳/از انجام مناسب فعاليت ها جلوگيري کند و …

 

طنين ( رنگ صوتي )

صداهاي موسيقيايي و سازها داراي طنين خاص خود هستند و علت تشخيص صداي سازها از يکديگر که در حال نواختن يک نت مشترک هستند ، طنين يا رنگ صوت است .
صداي بي طنين منحني سينوسي دارد و منظم است .

 

هارمونيک ( موج فرعي )

صدا ترکيبي از چند موج صوتي است . هر موج صوتي را هارمونيک مي نامند . مجموع اين هارمونيک ها صدا را به شکل يک موج پيچيده صوتي تشکيل مي دهد .
***تفاوت صداي افراد ناشي از تفاوت در همين هارمونيک ها است***

 

نواک

بياني از زير يا بم بودن يک صدا است . بعضي صداهاي غير موسيقيايي طنين دارند اما تشخيص نواک در آنها مشکل است . مانند صداي باران

 

پژواک ( بازگشت صدا )

وقتي داخل يک سالن بزرگ يا يک معبد با صداي بلند سخن مي گوييم ، انعکاس صداي خود را پي در پي مي شنويم . به اين پديده پژواک يا اکو مي گويند .
پژواک زماني توليد مي گردد که صدا از موانع انعکاس يابد . همه اشياء صوت را منعکس نمي کنند . برخي از اشياء مانند چوب ، جوت ( کنف هندي ) ، مقواي نازک و … صوت را جذب مي کنند . جهت شنيدن پژواک لازم است که مانع منعکس کننده صوت در فاصله حداقل ۱۷ متري از منبع صوتي قرار گيرد ؛ زيرا اثر صوت به مدت يک دهم ثانيه در گوش ما پديدار مي ماند . اگر يک سيگنال صوتي به گوش ما برسد و به دنبال آن در يک دهم ثانيه سيگنال صوتي ديگري نيز به گوشمان وارد شود ، سيستم شنوايي گوش آن را تشخيص نخواهد داد .

***سرعت صوت ۳۴۰ متر در ثانيه مي باشد***

 

پس آوا

مدت دوام آوا پس از خاموش شدن سرچشمه آوا را پس آوا گویند که کمیتی قابل محاسبه است . هرچه پس آوا در یک فضا بیشتر باشد وضوح کمتر است .

 

آکوستيک در محيط

امواج صوتی هنگام برخورد به موانع با زاویه تابش نسبت به خط مماس بر نقطه برخورد بازتابیده خواهند شد . بنابراین به دلیل اینکه این اتاق دارای چهار دیوار است ، چهار بازتابش داریم که همان صوت تولید شده را پس از طی مسافت طولانی تری به گوش شنونده می‌رسانند . به عبارت دیگر هرچه از منبع بیشتر دور شویم انرژی صوتی کمتر خواهد شد ، بنابراین مشخص است که بازتابشهایی از منبع اصلی صوت که مسافت بیشتری را برای رسیدن به گوش شنونده طی می‌کنند ، اولآ دیرتر به گوش شنونده می‌رسند و ثانیآ حامل انرژی کمتری هستند.

صوت در دو نوع مستقیم و غیر مستقیم دریافت می‌شود . صداهای مستقیم در یک فرم کروی انتقال یافته و از منبع به طور مستقیم به شنونده می‌رسند و این فرم کروی در حرکت باعث می‌شود در تمام جهت‌ها در یک زمان مشخص حرکت داشته باشد . در حالت غیر مستقیم صدا در اثر برخورد با یک سطح بازگشت یافته و سپس به دریافت کننده می‌رسد . صدا هم‌زمان که از مسیرهای مختلف خارج می‌گردد دریافت می‌شود . کنترل آکوستیکی به معنی کنترل انتشار مستقیم و غیر مستقیم ( مسیرهای ثانویه ) توسط صوت است .

برای فراهم نمودن یک صدای خوب در محیط باید به سه نکته توجه ویژه داشت :

۱/ کنترل و رسیدن صدای خوب به هر شخص به صورت مستقیم است که این موضوع خود بیانی از مباحث انتشار و بازگشت و کم کردن مدت زمان طنین جهت جلوگیری از هم پوشانی شدن صداها توسط یکدیگر است .

 

۲/جلوگیری از ایجاد نویز یا نوفه بوده که از طریق انتخاب سایت مناسب دور از آلودگی صوتی ، دیوارهای دوجداره ، مصالح جاذب و دورسازی تاسیسات از چنین محیط‌هایی و همچنین قرار دادن فضاهای واسطه‌ای چون کریدور و انبار میان محیط خارج و فضاهای شنوایی است .

۳/استفاده از سیستم‌های صوتی ایده‌آل که در واقع تقویت صدا توسط بکار گیری میکروفونها و بلندگوها و آمپلی فایرها با تعبیه یک اتاق کنترل است و بسته به نوع بکارگیری متفاوت بوده و از سیستم‌های مختلفی می‌توان بهره برد .

 

۴/ تنظیم پس آوا متناسب با استفاده از محیط می باشد در واقع پس آوا یعنی مدت زمانی که طنین ادامه دارد .

 

پنل آکوستیکی

امروزه برای کنترل صوت در استودیو ها ، اتاق هاي ضبط ، آمفی تئاترها ، سالن هاي سینما و … پنل هایی بر اساس دانش آکوستیک ساخته شده است که موجب کنترل صدا و جلوگیری از بازگشت صدا می گردند . این پنل ها عمدتا به دو دسته تقسیم می شوند :

۱/جاذب ها – این پنل ها دارای ساختار ویژه ای هستند که موجب جذب صدا می شوند و در نتیجه از بازگشت صدا جلوگیری می نمایند . از جمله این پنل ها می توان به فوم هاي جاذب اشاره کرد .

۲/دیفیوزرها – این پنل ها از اساسی ترین رکن های آکوستیک به ویژه آکوستيک استودیوها هستند و به نحوی ساخته شده اند که با برخورد امواج صدا به آن ها امواج در مسیر ها متفاوت پراکنده می گردند و در نتیجه از بازگشت مجدد صدا در همان مسیر جلوگیری می نمایند . معمولا این پنل ها از جنس پلاستوفوم یا چوب ساخته می شوند و از انواع آن می توان به پنل های دیفیوزر دوبعدی و سه بعدی اشاره نمود .

 

عایق صدا چيست ؟

هر نوع وسیله و یا ماده ای که برای کاهش فشار صوتی از منبع تولید تا گیرنده صوت استفاده می شود را عایق صوتی می‌گویند .

روشهای اساسی برای کاهش صدا

مدت دوام آوا پس از خاموش شدن سرچشمه آوا را پس آوا گویند که کمیتی قابل محاسبه است . هرچه پس آوا در یک فضا بیشتر باشد وضوح کمتر است .

 

فواید استفاده از عایق صوتی

۱/بهبود صدا در یک اتاق ( اتاق بدون پژواک )
۲/کاهش نشت صدا
۳/آکوستیک آرام بخش
۴/کاهش سر و صدا
۵/کنترل سر و صدا
۶/محدود کردن سر و صدای ناخواسته
عایق صوتی می‌تواند از امواج صوتی ناخواسته غیر مستقیم که باعث پژواک صدا می شوند جلوگیری کند . همچنین می‌تواند انتقال امواج ناخواسته صدای مستقیم از منبع به شنونده غیر ارادی را از طریق کاهش استفاده از فاصله و دخالت اشیاء در مسیر ، میسر سازد

روش های معمول برای عایق کاری صوتی

۱/بستن منافذ ورود و خروج هوا . هر منفذی که هوا بتواند از آن عبور کند صدا را هم می تواند انتقال می دهد . کلیه منافذ موجود در سقفها و دیوارها نظیر اطراف جعبه تقسیم های برق ، کانالها و داکتها ، سیم ها و هرجایی را که شیئی از داخل دیوار یا سقف عبور می کند با بتونه یا فوم پلی اورتان درزگیری کنید .
۲/جلوگیری از ایجاد ” کانالهای عبور صدا ” در دیوارها . هنگام ساخت بناهای جدید ، کلیدهای برق و دریچه های هوا را در داخل دیوارمشترک دو فضا ، پشت به پشت هم قرار ندهید .
۳/اجتناب از استفاده از مصالح سخت . زیرا اینگونه مصالح ، صوت را به آسانی ازیک مکان به مکان دیگر انتقال می دهند .
۴/استفاده از یک لایه انعطاف پذیرنظیر فوم منبسط شونده جهت جدا نمودن لوله ها از غلافها یا سوراخهایی که از آن عبور می کنند .
۵/استفاده از عایق صوتی در دیوارهای ساختمانهای جدید جهت جلوگیری ازانتقال صدا بین اتاقهای مجاور . به منظور جلوگیری از انتقال صدای نامطلوب جریان سریع آب به هنگام تخلیه فلاش تانک توالت ، لوله های پلاستیکی تخلیه آب را عایق بندی کنید .
۶/استفاده از وسایل خانگی آرامتر ، حتی اگر گرانتر از موارد مشابه پرصداتر باشند .
۷/جدا نمودن تجهیزات صدادار از محلهای استراحت . استفاده از اطاقهای مجزای مجهز به عایق های صوتی می تواند ایده خوبی درطراحی منزل باشد . بکارگیری درب های مجهز به عایق بین کلیه فضاها ، به مقدار قابل ملاحظه ای از انتقال صدا در خانه جلوگیری می کند .
۸/استفاده از مصالح جاذب صدا در کفها ، دیوارها و سقفها . عایقهای صوتی به مانند موکت می توانند از عبور صدا جلوگیری نمایند . حتی الامکان ازبکارگیری کفپوشهای سخت مانند سرامیک و بتن خودداری نمایید .

نظرتان را بنویسید