در حال بارگزاری

معماری پایدار چیست؟ | هر آنچه در مورد معماری پایدار باید بدانیم | خانه هوشمند زوریل

معماری پایدار چیست؟

طراحی پایدار یا طراحی بوم‌شناختی (ecological) که به آن طراحی سبز یا معماری پایدار هم گفته می‌شود، یک فلسفه است. فلسفه طراحی ساختمان‌هایی که اصول پایداری بوم‌ شناختی، اقتصادی و اجتماعی را رعایت می‌کنند. در این مطلب می‌خواهیم به تعریف معماری پایدار و بررسی اصول مرتبط با آن بپردازیم.

همانطور که می‌توان از تعریف معماری پایدار برآورد کرد، هدف از دیزاین بناها با توجه به اصول پایداری و بوم‌شناختی، کاهش اتلاف انرژی و آلودگی محیط زیست است. معماری پایدار، زیرمجموعه طراحی پایدار و یکی از تحولات مهم معماری معاصر و واکنشی بشردوستانه در برابر بحران‌های عصر صنعت است.

 

طراحی پایدار و اصول تفکر پایداری

در این نوع معماری، ساختمان نه تنها با شرایط اقلیمی منطقه خود را تطبیق می‌دهد، بلکه ارتباط متقابلی با آن برقرار می‌کند. آنچه که امروز از آن به عنوان توسعه پایدار یاد می‌شود، بازنگری اصلاح طلبانه‌ای به مدرنیسم و سنت است. توسعه پایدار، توسعه ایی است که نیازهای اکنون را به گونه‌ایی برطرف کند که توان نسل‌های بعدی را جهت تامین نیاز، کاهش ندهد. برای این منظور لازم است که بهره‌برداری از طبیعت و منابع طبیعی تا حد امکان کاهش یافته و آلاینده‌های محیطی و پسماندهای ناشی از ساختمان‌سازی بگونه‌ای مدیریت شوند که چرخه حیات مختل نشود.

معماری پایدار که در واقع زیرمجموعه طراحی پایدار است را شاید بتوان یکی از جریانهای مهم معاصر به حساب آورد که عکس العملی منطقی در برابر مسایل و مشکلات عصر صنعت به شمار می رود. برای مثال، ۵۰ درصد از ذخایر سوختی در ساختمانها مصرف میشود که این به نوبه خود منجر به بحران های زیست محیطی شده و خواهد شد. بنابراین، ضرورت ایجاد و توسعه هرچه بیشتر مقوله پایداری در معماری بخوبی قابل مشاهده است.

معماری پایدار، مانند سایر مقولات معماری، دارای اصول و قواعد خاص خود است و این سه مرحله را در برمی گیرد:
صرفه جویی در منابع ، طراحی برای بازگشت به چرخه زندگی و طراحی برای انسان ،که هرکدام آنها استراتژی های ویژه خود را دارند.
شناخت و مطالعه این تدابیر، معمار را به درک بیشتر از محیطی که باید طراحی آن را انجام دهد، میرساند.

نکته‌ای که لازم است به آن توجه شود این است که معماری پایدار یا بوم‌شناختی را نباید با معماری بومی اشتباه کرد. طبق تعریف معماری بومی شاخه‌ای از معماری است که نیازهای منطقه‌ای و مصالح ساختمانی که بازتاب سنت‌های منطقه‌ای باشد را اساس کار خود قرار می‌دهد. و در طول زمان و بر اساس پیشینه محیطی، فرهنگی، فناوری و تاریخی، تکامل یافته است.

 

اصول طراحی معماری پایدار

اهمیت دادن به زندگی انسان‌ها و حفظ و نگهداری از آن در حال و آینده، کاربرد مصالحی که چه در هنگام تولید و چه در حین استفاده یا تخریب کمترین آسیب را به محیط خود وارد کنند؛ استفاده حداقل از انرژی‌های سوختی و تلاش برای بکارگیری انرژی‌های طبیعی، کاهش تخریب محیط زیست، بهبود شرایط فیزیکی و روانی زندگی انسان‌ها و سایر موجودات زنده را می‌توان از اهداف اولیه معماری پایدار نام برد. برای دستیابی به چنین اهدافی لازم است برخی اصول رعایت شوند:

۱. استفاده مجدد از ساختمان‌های فعلی و حفظ محیط اطراف، قرار دادن باعچه و گل‌خانه و گیاهان سبز تا حد امکان

۲. جلوگیری از هدررفت آب و جمع‌آوری و بازیافت آب مصرفی و بهره‌گیری از آب باران

۳. افزایش بازدهی انرژی به طرق مختلف از جمله ساختن ساختمان در جهتی که از نور خورشید و تغییرات فصلی بیشترین بهره را ببرد. استفاده نکردن از دستگاه‌هایی که از نظر مصرف انرژی تایید شده نیستند، عایق‌بندی حرارتی و صوتی

۴. استفاده از مصالح بومی، قابل بازیافت و آنهایی که برای آماده‌سازی‌شان به کمترین میزان انرژی نیاز باشد. چنین محصولاتی علاوه بر  بادوام بودن، دارای کمترین مقدار مواد شیمیایی مضر نیز هستند.

۵. بهره بردن از انرژی‌های طبیعی و تمیز مانند انرژی خورشیدی و باد

معماری پایدار


مرحله صرفه جویی در منابع :

این اصل از یک سو به بهره برداری مناسب از منابع و انرژی های تجدید ناپذیر مانند سوخت های فسیلی، در جهت کاهش مصرف می پردازد و از سوی دیگر به کنترل و به کارگیری هرچه بهتر منابع طبیعی به عنوان ذخایری تجدید پذیر و ماندگار توجه جدی دارد.
به عنوان مثال، یکی از منابع سرشارو نامیرا، انرژی حاصل از نور خورشید است که امروزه توسط تکنولوژی فتوولتاییک برای فراهم کردن آب و برق مصرفی در ساختمان، از آن استفاده میشود.
برای کنترل منابع، سه نوع استراتژی میتواند مورد توجه قرارگیرد که شامل حفظ انرژی، حفظ آب و حفظ مواد است. همان گونه که مشاهده میشود، تمرکز براین سه منبع، به دلیل اهمیت آنها در ساخت و اداره ساختمان است.

مرحله طراحی برای بازگشت به چرخه زندگی :

دومین اصل از معماری پایدار بر این فکر و یا نظریه استوار شده است که ماده از یک شکل قابل استفاده تبدیل به شکل دیگری می شود، بدون اینکه به مفید بودن آن آسیبی رسیده باشد.
از سوی دیگر به واسطه این اصل، یکی از وظایف طراح، جلوگیری از آلودگی محیط است.
این نظریه برای رسیدن به این منظور در سه مرحله، ساختمان را مورد بررسی قرار می دهد. این مراحل به ترتیب عبارتند از:
مرحله پیش از ساخت، مرحله در حال ساخت و مرحله پس از ساخت.
باید توجه داشت که این مراحل به یکدیگر مرتبط بوده و مرز مشخصی بین آنها وجود ندارد. برای مثال، می توان از مواد بازیافتی در مرحله پس از ساخت یک ساختمان به عنوان مصالح اولیه در مرحله ساخت ساختمانی دیگر استفاده کرد.

مرحله طراحی برای انسان:

 
اصل طراحی برای انسان، آخرین و شاید مهمترین اصل از معماری پایدار است. این اصل ریشه در نیازهایی دارد که برای حفظ و نگهداری عناصر زنجیره ای اکوسیستم لازم است که آنها نیز به نوبه خود بقای انسان را تضمین می کنند.
این اصل دارای سه استراتژی نگهداری از منابع طبیعی، طراحی شهری-طراحی سایت و راحتی انسان است که تمرکزشان بر افزایش همزیستی بین ساختمان و محیط بیرون از آن و بین ساختمان و افراد استفاده کننده از آنهاست.
در واقع می توان گفت که برای رسیدن به معماری پایدار، طراح باید این مراحل و اصول را که تعریف کننده یک چارچوب اصلی برای طرحی پایدار است را در طرح خود لحاظ و برحسب مورد ترکیب و متعادل کند.

بنابراین اصول معماری پایدار عبارتند از :

 

اصل اول : حفاظت از انرژی

هر ساختمان باید به گونه ای طراحی و ساخته شود که نیاز آن به سوخت فسیلی به حداقل ممکن برسد.

 

اصل دوم : کار با اقلیم

ساختمان ها باید به گونه ای طراحی شوند که قادر به استفاده از اقلیم و منابع انرژی محلی باشند.

شکل و نحوه استقرار ساختمان و محل قرار گیری فضاهای داخلی آن می توانند به گــونــه ای باشد که موجب ارتقاع سطح آسایش درون ساختمان گردد و در عین حال از طریق عایق بندی صحیح سازه ، موجبات کاهش مصرف سوخت فسیلی پدید آید. این دو فرآیند مذکور ناگزیر دارای هم پوشانی و نقاط مشترک فراوان می باشند.

اصل سوم : کاهش استفاده از منابع جدید

هر ساختمان باید به گونهای طراحی شود که استفاده از منابع جدید را به حداقل برساند و در پایان عمر مفید خود ، منبعی برای ایجاد سازه های دیگر بوجود بیاورد .
گر چه جهت گیری این اصل ، همچون سایر اصول اشاره شده به سوی ساختمانهای جدید است ، ولی باید یادآور شد که اغلب منابع موجود در جهان در محیط مصنوع فعلی بکارگرفته شده اند و ترمیم و ارتقاء وضعیت ساختمانهای فعلی برای کاهش اثرات زیست محیطی ، امری است که از اهمیتی برابر با خلق سازه های جدید برخوردار است . این نکته را نیز باید مورد توجه قرار داد که تعداد منابع کافی برای خلق محیط های مصنوع در جهان وجود ندارند که بتوان برای بازسازی هر نسل از ساختمان ها، مقداری جدید از آنها را مورد استفاده قرار داد.

 

اصل چهارم : احترام به کاربران

به نظر می رسد که این اصل ارتباط اندکی با آلودگی ناشی از تغییرات اقلیم جهانی و تخریب لایه ازن داشته باشد . اما فرآیند سبز از معماری که شامل احترام برای تمامی منابع مشترک در ساخت یک ساختمان کامل هستند انسان را از این مجموعه خارج نمی نماید. تمام ساختمان ها توسط انسان ها ساخته می شوند اما در بعضی از سازه ها حقیقت حضور انسان محترم شمرده می شود، در حالی که در برخی دیگر تلاش برای رد ابعاد انسانی در فرآیند ساخت مشاهده می شود.

 

اصل پنجم : احترام به سایت

هر ساختمان باید زمین را به گونه ای آرام و سبک لمس کند.
معمار استرالیایی گلن مورکات این جمله عجیب را بیان می کند که: ساختمان باید زمین را به گونه ای آرام و سبک لمس کند. این گفته یک ویژگی از تعامل میان ساختمان و سایت آن را در خود دارد که برای فرآیند سبز امری ضروری است و البته دارای ویژگی های گسترده تری نیز می باشد. ساختمانی که انرژی را حریصانه مصرف می کند آلودگی تولید می کند و با مصرف کنندگان و

کاربران خویش بیگانه است در نتیجه هرگز زمین را به گونه ای آرام و سبک لمس نمی کند.

 

اصل ششم: کل گرایی

تمامی اصول سبز، نیازمند مشارکت در روندی کل گرا برای ساخت محیط مصنوع هستند.یافتن ساختمان هایی که تمام اصول معماری سبز را خود داشته باشند کار ساده ای نیست. چرا که معماری سبز هنوز بطور کامل شناخته نشده است. یک معماری سبز باید بیش از یک ساختمان منفرد قطعه خود را شامل شود و باید شامل یک شکل پایدار از محیط شهری باشد. شهر، موجودی فراتر از مجموعه ساختمان هاست؛ در حقیقت آن را می توان بصورت مجموعه ای از سامانه های در حال تعامل دید ، سامانه هایی برای زیستن و تفریح  که بصورت شکل های ساخته شده دارای کالبد می باشند و با نگاهـی دقـیـق بـه ایـن سامانه ها اســت کـــه مـی تـوانیـــم چهــــره شهـــر آیــنده را تـرسـیـم نـمایـیـم.

توسعه‌ی فضاهای سبز داخل و حاشیه شهرها از جمله بهترین راهکارهای بهسازی محیط زیست شهری است که در صورت برنامه‌ریزی درازمدت و منسجم می‌تواند نقش مهمی در رفع معضلات زیست محیطی کلان‌شهرها ایفا کند. مهمترین اثر فضاهای سبز در شهرها، کارکردهای زیست محیطی آنهاست، شهرها تنها در این‌صورت است که می توانند به عنوان محیط زیست برای جوامع انسانی معنا داشته باشند و ایفای نقش کنند. آثار سوء گسترش صنعت و مهمتر از آن کاربرد نادرست تکنولوژی، کیفیت زیستی را در بسیاری از کلان‌شهرهای امروزی زیر سوال برده است. متخصصان معتقدند اجرای طرح‌های فضای سبز مناسب در شهرها و حتی پیاده سازی این طرحها در خود بناهای مسکونی یکی از مهمترین راهکارها برای حل معضلات گوناگون شهرها است. فضاهای سبز باید از نظر کمی و کیفی متناسب با حجم فیزیکی شهر (ساختمانها، خیابانها و جاده‌ها) و نیازهای جامعه از جمله از لحاظ روانی، گذران اوقات فراغت و نیازهای بهداشتی باشند. شرایط اکولوژیکی شهرها و روند گسترش آتی آنها کارشناسان را امروزه بدین باور رسانده که بایستی ساخت و تجهیز فضاهای سبز فعال و با بازدهی زیست محیطی مستمر را در صنعت ساختمان‌سازی بیش از پیش تشویق و حمایت کرد.

 

نمونه‌های موفقی از ساخت این بناها در کشورهای مختلف جهان:

شهر جنگلی سنگاپور :

«باغ خلیج» (Gardens by the Bay) پارکی واقع در محدوده مرکزی سنگاپور است که از سه باغ منحصربفرد آبی تشکیل شده است: «باغ خلیج جنوبی» (Bay South Garden)، «باغ خلیج شرقی» (Bay East Garden) و «باغ خلیج مرکزی» (Bay Central Garden). طراحی فضای سبز در این مجموعه منحصربفرد به شکلی کاملاً متفاوت انجام شده است. مساحت این مجموعه ۱۱ میلیون فوت مربع (برابر با ۱ میلیون مترمربع) است، یعنی این پارک مساحتی تقریباً برابر با وسعت ۲۵۰ زمین مخصوص فوتبال آمریکایی دارد. هدف از ساخت چنین مجموعه‌ی عظیمی در سنگاپور مقابله با تاثیر جزایر گرمایی است. طراحان تلاش کرده‌اند که در دل شهری امروزی از اصول طراحی باغ‌های گیاه‌شناسی تبعیت کنند.

کمیسیون پارک‌های ملی سنگاپور در بیانیه‌ای اعلام کرده که این شهرک جنگلی  ۸۰ درصد از گونه‌های گیاهی جهان را در خود جای داده است. یک فضای باز وسیع و مرتفع در مرکز یکی از ساختمانهای مدرن این مجموعه وجود دارد که با شیشه محصور شده است. تنها در همین فضا ۲۲۰ هزار نوع پوشش گیاهی منحصربفرد و زیبا کاشته شده است. در بیرون این نمایشگاه ۱۸ ساختمان بلند شبیه به درخت ساخته شده که ارتفاع هریک از آنها به ۵۰ متر می‌رسد. این ساختمانها در واقع باغ‌هایی هستند که می‌توانند آب باران را جمع کرده و از آن برای مصارف گوناگون استفاده کنند.

در ضمن در هر یک از این ساختمان‌ها به تعداد کافی پانل‌های خورشیدی تعبیه شده تا نور خورشید را در روز ذخیره و در شب برای روشنایی مورد استفاده قرار دهند. لازم به ذکر است که اهمیت این مجموعه به دلیل جلوگیری از ایجاد «جزیره‌ی گرمایی» (Heat Island) است. جزیره‌ی گرمایی پدیده‌ای است که اغلب در مناطق شهری رخ می‌دهد و دلیل آن هم جذب حرارت و گرما به وسیله پیاده‌روها، سطوح آسفالت، بتون و ماشین‌ها است. از آنجایی که این اجسام می‌توانند به راحتی گرما را جذب و منعکس کنند، لذا درجه‌حرارت داخل شهر نیز معمولاً اختلاف فاحشی با حومه‌های شهر دارد. چنانچه متوسط درجه حرارت سالیانه‌ی یک شهر با جمعیتی نزدیک به یک میلیون نفر یا بیشتر اغلب در حدود ۳ درجه سیلسیوس با حومه‌ی همان شهر اختلاف دارد. با فرا رسیدن زمان اوج گرما در ماه‌های تابستان این پدیده به شدت افزایش پیدا می‌کند و در کنار آن هزینه‌های دستگاه‌های تهویه مطبوع هوا نیز بیشتر می‌شود و بالطبع تقاضا برای انرژی به اوج می‌رسد.

اما اهمیت پوشش گیاهی در مناطق شهری به این دلیل است که آن‌ها هم هوا را خنک می‌کنند و هم اینکه سایه ایجاد می‌کنند. در مجموع کاشت گیاهان در شهر باعث بهبود کیفیت هوا و افزایش نفوذ پذیری خاک می‌شود. به تازگی مقاله‌ای در مجله علوم محیط‌زیست و تکنولوژی چاپ شده که نشان می‌دهد علف‌ها، پاپیتال‌ها و سایر گونه‌های گیاهی سازگار با محیط‌های شهری این قابلیت را دارند که نیتروژن دی‌اکسید و ذرات‌معلق هوا را بین ۴۰ تا ۶۰ درصد کاهش دهند. هر دوی این مواد از آلاینده‌هایی هستند که به شدت برای سلامت انسان مضر هستند. ساخت باغ‌هایی چنین مدرن نیز دقیقاً در راستای کنترل تاثیرات سوء و ایجاد محیطی سالم‌تر برای زندگی شهروندان است.

جزیره‌ی گرمایی پدیده‌ای است که اغلب در مناطق شهری رخ می‌دهد و دلیل آن هم جذب حرارت و گرما به وسیله‌ی پیاده‌روها، سطوح آسفالت، بتون و ماشین‌ها است. فناوری‌های مدرن زیست‌محیطی در تلاش هستند تا از تاثیر این پدیده در شهرهای امروزی بکاهند.

 

معماری پایدار در شهر جنگلی سنگاپور

ساختمان دولتی سبز برلین :

«رایش‌تاگ» (Reichstag Building) ساختمان پارلمان آلمان است که در سال ۱۹۹۹ م. (۱۳۷۸ ه.ش.) آن را بازسازی کردند. در همین سال یک گنبد شیشه‌ای به این ساختمان اضافه شد تا با انعکاس نور خورشید در طول روز، عملاً نور کافی برای روشنایی تالار اصلی فراهم شود. یکی از مزایای این گنبد استفاده کمتر از نورهای مصنوعی است.

در ضمن این ساختمان یک سیستم لوله‌کشی کاملاً منحصربفرد دارد که آب باران را جمع‌آوری و از آن برای مصارف گوناگون استفاده می‌کنند. این بنا را معمار انگلیسی «نورمن فاستر» (Norman Foster) طراحی کرده است. این بنای نوسازی شده هم‌اکنون به عنوان یکی از جاذبه‌های توریستی شهر برلین شناخته می‌شود. مساله ذخیره انرژی در این بنا را نیز نبایستی نادیده گرفت. گنبد شیشه‌ای تازه‌ساز نه تنها باعث انعکاس نور می‌شود بلکه حتی باعث می‌شود که هوای گرم از ساختمان به راحتی خارج شود. در کنار همه‌ی این مزیت‌ها این نکته را هم به خاطر داشته باشید که ساختمان، برق تولیدی خود را از روغن‌های گیاهی تصفیه شده تامین می‌کند.

 

ضمناً معماری این بنا به شکلی است که می‌توان از انرژی ژئوترمال (انرژی مازادی که از حرارت داخل زمین ناشی می‌شود و معمولاً توسط یک سیال به سطح انتقال داده می‌شود) نیز استفاده کرد. تحت کلیه این شرایط میزان انتشار گاز کربن‌دی‌اکسید از این مجموعه در حدود ۹۴ درصد کاهش پیدا خواهد کرد. لازم به ذکر است که ساختمان‌های سبز یا ساختمان‌هایی که بر اساس اصول زیست‌محیطی طراحی شده‌اند، معمولاً مزایای بیشماری دارند. از مهم‌ترین آن‌ها می‌توان به این موارد اشاره کرد: کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای، مصرف آب کمتر و اصولی‌تر، کاهش مصرف مواد سمی و خطرناک، بهبود کیفیت هوا و آسودگی در برابر گرما.

استفاده از گنبدهای شیشه‌ای دو یا چند جداره که میزان هدررفت انرژی از آنها اندک باشد، یکی از راهکارهایی است که منجر به استفاده کمتر از نور مصنوعی و طبیعتاً صرفه‌جویی در مصرف برق خصوصاً در ساختمانهای قدیمی می‌شود.

معماری پایدار در دانشگاه برلین

 

خانه متحرک نیویورک :

دولت آمریکا تمامی ساختمانهای جدید فدرال را موظف به تبعیت از اصول «هیئت ساختمان‌سازی سبز» (U.S. Green Building Council) کرده است. این هیئت نیز برای کلیه ساختمانهای فدرال کسب حداکثر امتیاز را اجباری کرده. امتیازات این هیئت به ۴ دسته تقسیم می‌شود که عبارت است از: قابل تایید، مجوز نقره، مجوز طلای زرد و در نهایت مجوز طلای سفید یا پلاتین. این ۴ طبقه‌بندی دقیقاً بر اساس تبعیت مجموعه از یکسری فاکتورهای مختلف تعریف شده‌اند. از فاکتورهای مهمی که می‌توانند رتبه یک مجموعه را افزایش یا کاهش دهند می‌توان به این موارد اشاره کرد: تبعیت از اصول توسعه‌ی پایدار، ذخیره‌ی آب، کارآیی انرژی و انتخاب نوع مصالح. هیئت ساختمان‌سازی سبز ظرف سال‌های اخیر تغییرات عمده‌ای را در عرصه‌ی فناوری‌های مدرن منطبق با اصول زیست‌محیطی پایه‌گذاری کرده است. به عنوان مثال قرار است که بسیاری از صنایع شیمیایی و پلاستیکی به دلیل عدم سازگاری با استانداردهای محیط‌زیست کلاً از دستور کار این مجموعه خارج شوند. عدم استفاده از لوله‌ی PVC یکی از این موارد است.

خانه‌ی متحرک نیویورک که از آن با نام «کشتی علم» (Science Barge) هم یاد می‌شود در واقع یک کلاس درس آموزشی و یک خانه‌ی سبز منطبق با اصول زیست‌محیطی است که منطبق با ضوابط هیئت ساختمان‌سازی سبز تجهیز و سازماندهی شده است. سوخت لازم برای این مجموعه از نور خورشید، باد و سوخت‌های بیولوژیکی تامین می‌شود. این بنا در سال ۲۰۰۷ م. (۱۳۸۶ ه.ش.) ساخته شده و به واسطه طراحی منحصربفردش در عمل هیچ گاز دی‌اکسید کربنی از آن به خارج منتشر نمی‌شود. برای رشد و نمو گیاهان این مجموعه از سیستم آبدهی خاصی استفاده می‌شود که در آن گیاهان به جای آنکه مواد مغذی و ضروری را از خاک بگیرند آنها را از آب می‌گیرند. هدف از این سیستم آب‌دهی، حفاظت از منابع طبیعی و در عین حال سازگاری هرچه بیشتر با محیط‌های شهری است چرا که در شهرها یا اصلاً خاکی برای رشد و نمو وجود ندارد و یا اگر هم باشد به هیچ‌وجه خاک سالمی نیست. آب لازم برای آبیاری گیاهان این مجموعه هم یا از آب باران تامین می‌شود یا از آب تصفیه شده رودخانه؛ ضمناً کاربرد آفت‌کش‌ها به هیچ وجه در این میان جایی ندارد. هر ساله هزاران دانش‌آموز و حتی افراد عادی از این مجموعه‌ی زیست‌محیطی دیدن می‌کنند.

جمع‌آوری آب باران،  تولید برق از منابع گیاهی، استفاده از انرژی زمین‌گرمایی، کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای، مصرف آب کمتر و اصولی‌تر، کاهش مصرف مواد سمی و خطرناک، بهبود کیفیت هوا و آسودگی در برابر گرما همه از جمله فاکتورهایی هستند که در ساختمان‌های سبز مدرن جایگاه ویژه‌ای دارند.

معماری پایدار در خانه متحرک نیویورک

 

خانه سازی پایدار دانمارک :

تاکنون برای خانه‌سازی منطبق با اصول زیست‌محیطی هیچ نوع استاندارد رسمی و مشخصی در سطح بین‌المللی پیشنهاد نشده است. البته بسیاری از کشورها در حال حاضر ضوابط و استانداردهای خاص خود را در این زمینه دارند اما در مجموع یک استاندارد رسمی بین‌المللی هنوز آن‌طور که باید و شاید تعریف نشده است. اگر نگوییم هزار، قطعاً صدها نمونه از بناهای زیست‌محیطی در دنیا ساخته شده‌اند. یک نمونه از این بناهای موفق یک شهرک در دانمارک است که نه‌تنها در این کشور بی‌نظیر است بلکه حتی شاید در جهان هم منحصربفرد باشد. طراحی این مجموعه برعهده گروه «بیجارکه اینگلز» (Bjarke Ingles Group) بوده است.

این شهرک در حومه شهر واقع شده و برای دسترسی به آن تنها ۱۰ دقیقه زمان کافی است تا یک مسافر بتواند از شهر کپنهاک خود را به این مجموعه برساند. این شهرک عظیم ۵۰۰ واحدی یک مجتمع بزرگ تجاری را نیز در خود جای داده است. از آنجا که ساکنان می‌توانند کلیه خریدهای خود را از این محل انجام دهند لذا از میزان مصرف بنزین نیز به شدت کاسته شده است. شهرک در سال ۲۰۱۰ م. (۱۳۸۹ ه.ش.) رسماً افتتاح شد. در این شهرک ۱۸ هزار فوت مربع (برابر با ۱۷۰۰ متر مربع) پشت‌بام سبز تعبیه شده که می‌تواند باعث انعکاس امواج مضر خورشید و خنک شدن هرچه بیشتر محیط شود. در کشورهای مدرن و پیشرفته اکنون به هیچ‌وجه پشت‌بام‌های قیراندود یا پشت‌بام‌های ایزوگام توصیه نمی‌شوند چرا که همین سطوح گسترده بر فراز بناها سبب شدت بخشیدن به پدیده‌ی اثر جزیره گرمایی می‌شوند. جالب است بدانید که تنها به همین واسطه است که درجه-حرارت شهرها در بیشتر فصول سال به راحتی چند درجه سیلسیوس افزایش پیدا می‌کند. استانداردهای زیست‌محیطی ساخت بنا هم‌اکنون حامی تجهیز پشت‌بام‌های سبز هستند، پشت‌بام‌هایی که علاوه بر زیبایی بر کیفیت میکروکلیما نیز تاثیرگذارند.

در کشورهای مدرن و پیشرفته اکنون به هیچ‌وجه پشت‌بام‌های قیراندود یا پشت‌بام‌های ایزوگام توصیه نمی‌شوند چرا که این سطوح گسترده بر فراز بناها سبب شدت بخشیدن به پدیده اثر جزیره گرمایی می‌شوند.

 

معماری پایدار در خانه سازی پایدار دانمارک

 

 

بنای خشیدی چین :

«عمارت مجلل خورشید و ماه» (Sun-Moon Mansion) در چین یکی از بزرگترین بناها در سطح جهان است که می‌تواند از نور خورشید، انرژی تولید کند. این مجموعه توسط مهندس معروف چینی «مینگ هوانگ» (Ming Huang) طراحی و ساخته شده است. مینگ هوانگ یکی از اعضاء پارلمان چین است که در این کشور از او به نام پادشاه خورشید یاد می‌شود. شرکت وی نیز یکی از معتبرترین شرکتهایی است که در زمینه استفاده از انرژی خورشیدی فعالیت می‌کند.

 

معماری پایدار در چین

 

مطالعات نشان می‌دهد که پیاده‌سازی تکنیک‌های ایزولاسیون در محوطه‌ای به مساحت ۷۵ هزار متر مربع سبب خواهد شد که این مجموعه‌ی عظیم بتواند ۳۰ درصد بیشتر از سطح استاندارد ملی در مصرف انرژی صرفه‌جویی نماید. کشور چین در حال حاضر تنها ۹ درصد از میزان انرژی لازم خود را از منابع تجدیدپذیر تامین می‌کند. اما قرار است که تا سال ۲۰۲۰ میلادی (۱۳۹۹ ه.ش.)  این رقم به ۱۵ درصد افزایش پیدا کند.

 

دهکده ی اکولوژیکی لندن :

دهکده اکولوژیکی لندن به راستی برازنده نام یک دهکده زیست‌محیطی است. افزایش کیفیت حیات و حس مسئولیت‌پذیری جمعی از موارد کلیدی هستند که در دهکده اکولوژیکی «بد- زد» (Bed ZED) لندن بکار بسته شده‌اند. این جامعه کوچک مدنی که در سال ۲۰۰۲ (۱۳۸۱ ه.ش.) توسط یک شرکت خصوصی ساخته شد، در حقیقت اولین نمونه از این دست کاربری در کشور انگلستان است. در این دهکده صدها خانه و دفاتر اداری برای صدها کارمند وجود دارد. طراحان این مجموعه استفاده‌ی گسترده از پشت‌بام‌های سبز، مصالح بازیافتی ساختمانی، ایزولاسیون کارآمد، پانل‌های خورشیدی، تکنیک‌های پیشرفته بازیافت و کاهش مسافرتهای بین شهری را در دستور کار خود قرار داده‌اند. گزارش‌ها حاکی از آن است که این مجموعه توانسته تا ۵۰ درصد از میزان انتشار گاز کربن‌دی‌اکسید (مهمترین گاز گلخانه‌ای شناخته شده) بکاهد.

دهکده ی اکولوژیکی لندن

 

 

درخت هوایی اسپانیا :

درخت هوایی نام یکی از بناهای مشهور در شهر مادرید است که هدف از ساخت آن تولید انرژی و اکسیژن بیشتر عنوان شده است. این بنا را شاید بتوان نوعی باغ خودمحور توصیف کرد که مصالح بکار رفته در آن همگی بازیافتی هستند. درختانی که در این مجموعه کاشته شده‌اند در تابستان جلوه‌ای بی‌نظیر به این مجموعه می‌دهند. نصب پانل‌های خورشیدی در قسمت فوقانی تاج پوشش درختان یکی از تدابیر طراحان این مجموعه برای تولید برق است. درختان این مجموعه در سال ۲۰۰۷ م. (۱۳۸۶ ه.ش.) کاشته شده‌اند و هم‌اکنون سایه آنها یکی از دیدنی‌ترین جلوه‌های زیست‌محیطی را در این شهر بوجود آورده است.

تولید انرژی و استفاده از مواد بازیافتی یکی از مهمترین اصولی است که در باغ‌های خودمحور مدرن شهری مدنظر قرار می‌گیرد.

 

معماری پایدار در درخت هوایی اسپانیا

 

برج بادی ابوظبی :

این برج که در جنوب شرقی ابوظبی واقع است در حقیقت جزئی از طرح شهرسازی امارات برای این ناحیه بوده است. «کمپانی انرژی» (Energy Company) ابوظبی این بنا را با سرمایه‌گذاری بخش دولتی ساخته است. معمار بریتانیایی بنای برج بادی، آقای فاستر و همکارانش هدفشان ساخت مجموعه‌ای بوده که ۱۰۰ درصد انرژی خود را از طریق انرژی‌های تجدیدپذیر تامین نماید و در آن میزان تولید مواد زائد در عمل به صفر برسد.

 

۱۰۰درصد انرژی خود را از طریق انرژی‌های تجدیدپذیر تامین نماید

 

پردیس دانشگاهی (( کربن کمتر )) بریتانیا :

بخشی از «دانشگاه نورث‌اومریا» (Northumbira University) انگلستان به نام کمپ شرقی خوانده می‌شود. این کمپ خاستگاه یکی از نخستین بناهای اروپا است که بر اساس استانداردهای زیست‌محیطی ساخته شده است. پس از آنکه پروتکل کیوتو در سال ۱۹۹۷ م. (۱۳۷۶ ه.ش.) کاهش گازهای گلخانه‌ای و مبارزه با تغییرات جوی را الزامی دانست، دست اندرکاران این پروژه شروع به ساخت پردیسی متفاوت کردند. این مجموعه در سال ۲۰۰۷ م. (۱۳۸۶ ه.ش.) تکمیل شد و در حال حاضر خوابگاه بیش از ۹ هزار دانشجو است. در سال ۲۰۱۱ این ساختمان به دلیل کاهش تولید گاز دی‌اکسید کربن موفق به دریافت جایزه‌ای تحت همین عنوان شد .

 

استفاده از فضای دانشگاه و کمپ‌های دانشگاهی

 

دهکده اکولوژیکی انگلستان :

ایالت «وینتلز»(Wintles)  «شروپ شایر»(Shropshire)  انگلستان ظاهراً حومه‌ای در سطح متوسط است اما خانه‌هایی که در اینجا ساخته شده‌اند را بایستی جزء خانه‌هایی با کارآیی انرژی فوق‌العاده به حساب آورد. خانه‌های ویلایی، آپارتمان‌ها و سایر واحدهای مسکونی به تنهایی توانسته‌اند ۳۰ درصد از میزان انتشار گاز گلخانه‌ای دی‌اکسید کربن این کشور بکاهند. دولت نیز به شدت سکونت در چنین بناهایی را مورد تشویق و ترغیب قرار داده است. انگلستان روز به روز بر ساخت چنین بناهایی بیشتر از قبل تاکید می‌کند چرا که طبق قانون کنترل کیفیت هوا که در سال ۲۰۰۵ م. (۱۳۸۴ ه.ش.) به تصویب رسید، کلیه کشورهای عضو اتحادیه اروپا موظف هستند که تا سال ۲۰۲۰ م. (۱۳۹۹ ه.ش.) حداقل ۲۰ درصد از میزان آلودگی هوا در کشورهای خود بکاهند.

خانه‌هایی با کارآیی انرژی فوق‌العاده

 

اهداف معماری پایدار

اهمیت دادن به زندگی انسان‌ها و حفظ و نگهداری از آن در حال و آینده، کاربرد مصالحی که چه در هنگام تولید ویا کاربری و حتی تخریب با محیط خود همگن و پایدار باشند، حداقل استفاده از انرژی‌های سوختی و حد اکثر بکارگیری انرژی‌های طبیعی، حداقل تخریب محیط زیست، بهبود فیزیکی و روانی زندگی انسان هاو کلیهٔ موجودات زنده. هماهنگی با محیط طبیعی. هدف از طراحی این ساختمان‌ها کاهش آسیب بر روی محیط ، منابع انرژی و طبیعت است و شامل قوانین زیر می‌باشد:

کاهش مصرف منابع غیرقابل تجدید

توسعه محیط طبیعی

حذف یا کاهش مصرف مواد سمی یا آسیب‌رسان بر طبیعت، در صنعت ساختمان سازی

 

این مقاله آموزشی برای مخاطبین عزیز شرکت خانه هوشمند زوریل نگاشته شده است.